Bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng của người khác – Luật sư Gần Tôi 

Trong đời sống xã hội, các hành vi xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng của người khác có thể xảy ra từ nhiều nguyên nhân khác nhau như tai nạn giao thông, hành vi bạo lực, vi phạm an toàn lao động… Ngoài trách nhiệm hình sự (nếu có), người gây thiệt hại còn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo quy định của pháp luật dân sự.

1. Bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng của người khác là gì?

Luật sư Gần Tôi: 

Bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng của người khác là trách nhiệm pháp lý mà người gây thiệt hại phải thực hiện nhằm bù đắp những tổn thất thực tế về vật chất và tinh thần cho người bị xâm phạm hoặc thân nhân của họ, khi có hành vi trái pháp luật làm tổn hại đến sức khỏe hoặc tước đoạt tính mạng của người khác.

Trách nhiệm bồi thường này phát sinh trong quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, không phụ thuộc vào việc người gây thiệt hại có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không. Mục đích của việc bồi thường là khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại ở mức tối đa, đồng thời góp phần răn đe, phòng ngừa các hành vi xâm phạm đến quyền sống, quyền được bảo vệ sức khỏe của con người.

Trong thực tiễn, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng thường phát sinh từ các sự kiện như tai nạn giao thông, hành vi bạo lực, vi phạm quy định an toàn lao động hoặc các hành vi nguy hiểm khác, và được giải quyết trên cơ sở quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.

2. Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng

Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng của người khác chỉ phát sinh khi có đầy đủ các căn cứ pháp lý nhất định. Việc xác định đúng các căn cứ này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người bị thiệt hại cũng như giải quyết tranh chấp tại Tòa án.

Thứ nhất, phải có hành vi trái pháp luật xâm phạm đến sức khỏe hoặc tính mạng của người khác. Hành vi này có thể là hành động hoặc không hành động, vi phạm các quy định của pháp luật và xâm hại trực tiếp đến quyền được bảo vệ sức khỏe, tính mạng của con người.

Thứ hai, phải có thiệt hại thực tế xảy ra. Thiệt hại có thể là tổn hại về sức khỏe, chi phí điều trị, thu nhập bị mất, hoặc thiệt hại do chết người, bao gồm cả tổn thất vật chất và tinh thần.

Thứ ba, cần có mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại xảy ra. Nghĩa là, thiệt hại về sức khỏe hoặc tính mạng phải là hậu quả tất yếu của hành vi vi phạm pháp luật của người gây thiệt hại.

Thứ tư, người gây thiệt hại phải có lỗi (cố ý hoặc vô ý), trừ những trường hợp pháp luật quy định trách nhiệm bồi thường không phụ thuộc vào lỗi, chẳng hạn như thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.

Chỉ khi hội đủ các căn cứ nêu trên, người gây thiệt hại mới phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng của người khác theo quy định của pháp luật.

3. Các khoản bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe của người khác

Khi sức khỏe của một người bị xâm phạm, người gây thiệt hại có trách nhiệm bồi thường toàn bộ những tổn thất thực tế phát sinh, nhằm khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại. Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, các khoản bồi thường do xâm phạm sức khỏe thường bao gồm:

3.1. Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, điều trị và phục hồi sức khỏe

Đây là khoản bồi thường cơ bản và phổ biến nhất, bao gồm các chi phí hợp lý cho việc cấp cứu, điều trị, thuốc men, phẫu thuật, phục hồi chức năng, chi phí đi lại và các chi phí y tế khác theo chỉ định của cơ sở y tế có thẩm quyền.

3.2. Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại

Trường hợp người bị thiệt hại phải nghỉ làm để điều trị hoặc bị suy giảm khả năng lao động, người gây thiệt hại phải bồi thường phần thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút tương ứng với thời gian và mức độ tổn hại sức khỏe.

3.3. Chi phí hợp lý cho người chăm sóc người bị thiệt hại

Nếu người bị thiệt hại cần có người chăm sóc trong thời gian điều trị, thì các chi phí hợp lý cho việc chăm sóc (tiền công, ăn ở, đi lại) cũng được tính vào khoản bồi thường.

3.4. Bồi thường tổn thất về tinh thần do sức khỏe bị xâm phạm

Ngoài thiệt hại về vật chất, người gây thiệt hại còn phải bồi thường tổn thất về tinh thần cho người bị xâm phạm sức khỏe. Mức bồi thường do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định theo quy định của pháp luật, căn cứ vào mức độ tổn hại sức khỏe và hoàn cảnh cụ thể.

4. Các khoản bồi thường thiệt hại do xâm phạm tính mạng của người khác

Trường hợp hành vi trái pháp luật dẫn đến tước đoạt tính mạng của người khác, người gây thiệt hại không chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự (nếu có) mà còn phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng cho thân nhân của người bị thiệt hại theo quy định của pháp luật dân sự.

Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, các khoản bồi thường thiệt hại do xâm phạm tính mạng của người khác bao gồm:

Xem thêm: Luật sư Gần tôi – Án treo là gì? Điều kiện để được hưởng án treo theo Bộ luật Hình sự 2015

4.1. Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa và mai táng

Người gây thiệt hại phải bồi thường toàn bộ các chi phí hợp lý cho việc cấp cứu, điều trị (nếu người bị thiệt hại chưa chết ngay) và chi phí mai táng phù hợp với phong tục, tập quán, mức chi tiêu hợp lý tại địa phương.

4.2. Tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng

Nếu người bị thiệt hại khi còn sống có nghĩa vụ cấp dưỡng cho người khác (như con chưa thành niên, cha mẹ già yếu…), thì người gây thiệt hại phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng thay thế trong phạm vi và thời gian luật định.

4.3. Bồi thường tổn thất về tinh thần cho thân nhân người bị thiệt hại

Ngoài thiệt hại vật chất, người gây thiệt hại còn phải bồi thường tổn thất tinh thần cho những người thân thích của người bị thiệt hại. Mức bồi thường do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định, căn cứ vào mức độ mất mát, đau thương của gia đình người bị hại theo quy định pháp luật.

5. Nguyên tắc xác định mức bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng

Việc xác định mức bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng của người khác phải tuân thủ những nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, nhằm bảo đảm quyền lợi của người bị thiệt hại và sự công bằng trong giải quyết tranh chấp.

Trước hết, việc bồi thường phải bảo đảm nguyên tắc bồi thường toàn bộ và kịp thời. Người gây thiệt hại có nghĩa vụ bù đắp đầy đủ các tổn thất thực tế đã phát sinh, bao gồm cả thiệt hại về vật chất và tinh thần, trong thời gian sớm nhất có thể.

Thứ hai, mức bồi thường có thể giảm tương ứng nếu người bị thiệt hại cũng có lỗi trong việc gây ra thiệt hại. Khi đó, Tòa án sẽ căn cứ vào mức độ lỗi của mỗi bên để quyết định phần nghĩa vụ bồi thường phù hợp.

Thứ ba, pháp luật khuyến khích các bên tự thỏa thuận về mức, phương thức và thời hạn bồi thường. Trường hợp không đạt được thỏa thuận, Tòa án sẽ căn cứ vào quy định pháp luật và hoàn cảnh cụ thể để quyết định.

Cuối cùng, việc bồi thường phải bảo đảm phù hợp với khả năng kinh tế của người gây thiệt hại, đồng thời không làm mất đi ý nghĩa bù đắp và răn đe của trách nhiệm dân sự.

6. Bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng trong trường hợp không có lỗi

Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, không phải mọi trường hợp bồi thường thiệt hại đều phụ thuộc vào lỗi của người gây thiệt hại. Trong một số trường hợp đặc biệt, dù người gây thiệt hại không có lỗi, họ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường khi hành vi của họ hoặc tài sản do họ quản lý gây ra thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng của người khác.

Điển hình là trường hợp thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, như phương tiện giao thông cơ giới, máy móc, thiết bị công nghiệp, vũ khí, chất nổ… Người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại hoặc do sự kiện bất khả kháng theo quy định pháp luật.

Ngoài ra, trong một số trường hợp khác như thiệt hại do người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự gây ra, trách nhiệm bồi thường có thể thuộc về người giám hộ hoặc người có trách nhiệm quản lý theo quy định của pháp luật.

Quy định về bồi thường thiệt hại không phụ thuộc vào lỗi nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của người bị thiệt hại, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của các chủ thể trong việc quản lý, sử dụng các nguồn nguy hiểm có khả năng gây thiệt hại cho xã hội.

Xem thêm: Người chưa thành niên gây bạo lực học đường dẫn đến chết người 

7. Giải quyết tranh chấp bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng tại Tòa án

Luật sư Gần Tôi tư vấn: 

Khi các bên không thể tự thỏa thuận được về mức, phương thức và thời hạn bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe, tính mạng của người khác, người bị thiệt hại hoặc thân nhân của họ có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.

Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, người khởi kiện cần chuẩn bị hồ sơ khởi kiện đầy đủ, bao gồm: đơn khởi kiện, tài liệu chứng minh hành vi trái pháp luật, chứng cứ về thiệt hại thực tế (hồ sơ y tế, hóa đơn chi phí, chứng từ thu nhập…), cũng như tài liệu chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại.

Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án sẽ xem xét toàn diện các yếu tố như mức độ thiệt hại, lỗi của các bên, hoàn cảnh cụ thể, từ đó quyết định mức bồi thường phù hợp với quy định pháp luật. Trường hợp vụ việc có dấu hiệu tội phạm, yêu cầu bồi thường thiệt hại dân sự có thể được giải quyết trong cùng vụ án hình sự.

Việc khởi kiện tại Tòa án giúp bảo đảm tính công bằng, khách quan và tính cưỡng chế thi hành của quyết định bồi thường, đặc biệt trong những trường hợp tranh chấp phức tạp hoặc các bên không thiện chí.

Văn phòng Luật sư Châu Đốc – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ: 92/49/7/20 Nguyễn Thị Chạy, khu phố Chiêu Liêu, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh.
📞 Điện thoại: 0987 79 16 32
✉️ Email: luattamduc.law@gmail.com
🌐 Website: luatsugantoi.vn
📘 Facebook: Luật sư Dân sự
🎵 TikTok: @luatsutuvantphcm
📍 Google Maps: Xem bản đồ
🕐 Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7 (8:00 – 17:00)