Quy định về giấy phép lái xe: Điều kiện cấp, đổi, thu hồi và xử phạt khi không có GPLX

Luật sư Gần Tôi cho biết – Giấy phép lái xe (GPLX) là điều kiện bắt buộc đối với người điều khiển phương tiện cơ giới tham gia giao thông. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ điều kiện cấp GPLX, trường hợp được đổi – cấp lại, các trường hợp bị thu hồi cũng như mức xử phạt khi không có GPLX. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật hiện hành liên quan đến giấy phép lái xe.

1. Giấy phép lái xe là gì? Vì sao pháp luật bắt buộc phải có giấy phép lái xe?

Giấy phép lái xe (GPLX) là loại giấy tờ pháp lý do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho cá nhân đủ điều kiện, cho phép điều khiển một hoặc một số loại phương tiện giao thông cơ giới đường bộ theo quy định.

Theo pháp luật về giao thông đường bộ, người điều khiển phương tiện cơ giới khi tham gia giao thông bắt buộc phải có giấy phép lái xe phù hợp với loại xe đang sử dụng, trừ một số trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép.

Việc quy định bắt buộc có giấy phép lái xe nhằm:

• Xác nhận người lái xe đã được đào tạo và sát hạch về kiến thức pháp luật giao thông

• Đảm bảo người điều khiển phương tiện có kỹ năng lái xe an toàn, hạn chế rủi ro tai nạn

• Tạo cơ sở pháp lý để quản lý, xử lý vi phạm trong lĩnh vực giao thông vận tải

Có thể thấy, giấy phép lái xe không chỉ là điều kiện pháp lý bắt buộc mà còn là yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm trật tự, an toàn giao thông và bảo vệ tính mạng, tài sản của người tham gia giao thông.

2. Điều kiện cấp giấy phép lái xe theo quy định của pháp luật

Để được cấp giấy phép lái xe, người có nhu cầu học và thi GPLX phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật giao thông đường bộ và các văn bản hướng dẫn liên quan. Cụ thể gồm các điều kiện sau:

2.1. Điều kiện về độ tuổi

Người học lái xe phải đáp ứng yêu cầu tối thiểu về độ tuổi tương ứng với từng hạng giấy phép lái xe. Theo đó:

• Người điều khiển xe mô tô hai bánh phải từ đủ 18 tuổi trở lên

• Người điều khiển xe mô tô phân khối lớn và ô tô phải đáp ứng độ tuổi theo từng hạng GPLX cụ thể do pháp luật quy định

Quy định về độ tuổi nhằm bảo đảm người lái xe có đủ năng lực hành vi và khả năng nhận thức khi tham gia giao thông.

2.2. Điều kiện về sức khỏe

Người xin cấp giấy phép lái xe phải có giấy khám sức khỏe hợp lệ do cơ sở y tế có thẩm quyền cấp. Giấy khám sức khỏe nhằm xác nhận người lái xe:

• Không mắc các bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng điều khiển phương tiện

• Có đủ thị lực, thính lực và thể trạng phù hợp

Trường hợp không đủ điều kiện sức khỏe theo quy định, cơ quan có thẩm quyền sẽ từ chối cấp GPLX.

2.3. Điều kiện về đào tạo và sát hạch

Ngoài điều kiện về độ tuổi và sức khỏe, người học lái xe phải:

• Tham gia khóa đào tạo lái xe tại cơ sở được cấp phép

• Hoàn thành chương trình đào tạo theo đúng quy định

• Đạt yêu cầu kỳ thi sát hạch cả phần lý thuyết và thực hành

Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên, người học lái xe mới được cấp giấy phép lái xe hợp pháp.

3. Các trường hợp được đổi, cấp lại giấy phép lái xe

Trong quá trình sử dụng, người có giấy phép lái xe có thể phát sinh nhu cầu đổi hoặc cấp lại GPLX. Pháp luật giao thông cho phép thực hiện thủ tục này trong một số trường hợp nhất định nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người điều khiển phương tiện.

3.1. Trường hợp được đổi giấy phép lái xe

Người có GPLX còn giá trị sử dụng được đổi giấy phép lái xe trong các trường hợp sau:

• Giấy phép lái xe được cấp theo mẫu cũ, có nhu cầu đổi sang mẫu mới

• GPLX sắp hết hạn sử dụng theo quy định

• Thông tin cá nhân trên GPLX bị sai lệch hoặc có thay đổi (họ tên, ngày tháng năm sinh…)

Việc đổi giấy phép lái xe giúp bảo đảm thông tin chính xác và tránh các rủi ro pháp lý khi tham gia giao thông.

3.2. Trường hợp được cấp lại giấy phép lái xe

Giấy phép lái xe được cấp lại khi:

• GPLX bị mất

• GPLX bị hư hỏng, rách nát, không còn rõ thông tin

• GPLX bị thất lạc nhưng còn thời hạn sử dụng

Trong trường hợp xin cấp lại GPLX do bị mất, người làm thủ tục phải thực hiện theo trình tự, thủ tục và thời gian xác minh theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

3.3. Lưu ý khi đổi, cấp lại giấy phép lái xe

Người đổi hoặc cấp lại GPLX cần lưu ý:

• Thực hiện thủ tục tại cơ quan có thẩm quyền

• Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định

• Trường hợp GPLX hết hạn quá thời gian cho phép, có thể phải thi lại lý thuyết hoặc cả lý thuyết và thực hành

4. Những trường hợp bị thu hồi hoặc tước quyền sử dụng giấy phép lái xe

Bên cạnh các trường hợp được cấp, đổi hoặc cấp lại, pháp luật cũng quy định rõ những trường hợp bị thu hồi hoặc tước quyền sử dụng giấy phép lái xe nhằm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

4.1. Trường hợp bị thu hồi giấy phép lái xe

Giấy phép lái xe sẽ bị thu hồi trong các trường hợp sau:

• Sử dụng giấy phép lái xe giả, bị tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung

• Cấp GPLX không đúng thẩm quyền hoặc không đúng đối tượng theo quy định

• Cho người khác sử dụng giấy phép lái xe của mình

• Có hành vi gian dối trong quá trình làm thủ tục cấp GPLX

Việc thu hồi giấy phép lái xe đồng nghĩa với việc người vi phạm không còn giá trị sử dụng GPLX và phải thực hiện lại thủ tục cấp theo quy định nếu có nhu cầu.

4.2. Trường hợp bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe

Tước quyền sử dụng GPLX là hình thức xử phạt hành chính áp dụng đối với người có GPLX nhưng vi phạm giao thông nghiêm trọng. Một số trường hợp thường gặp gồm:

• Vi phạm nồng độ cồn vượt mức cho phép

• Điều khiển phương tiện chạy quá tốc độ ở mức nghiêm trọng

• Gây tai nạn giao thông có hậu quả

• Không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông

Thời hạn tước quyền sử dụng GPLX có thể từ 01 tháng đến 24 tháng, tùy tính chất và mức độ vi phạm.

Xem thêm: Bạo lực gia đình là gì? Các dạng tranh chấp bạo lực gia đình thường gặp hiện nay

4.3. Phân biệt thu hồi và tước quyền sử dụng GPLX

• Thu hồi GPLX: giấy phép không còn giá trị pháp lý, phải làm thủ tục cấp mới

• Tước quyền sử dụng GPLX: GPLX vẫn tồn tại nhưng không được phép sử dụng trong thời hạn tước

Việc phân biệt rõ hai hình thức này giúp người tham gia giao thông hiểu đúng hậu quả pháp lý khi vi phạm.

5. Xử phạt khi điều khiển phương tiện không có giấy phép lái xe

Hành vi điều khiển phương tiện giao thông không có giấy phép lái xe là vi phạm pháp luật và bị xử phạt nghiêm theo quy định. Tùy vào loại phương tiện và tính chất vi phạm, mức xử phạt sẽ có sự khác nhau.

5.1. Xử phạt đối với người điều khiển xe mô tô, xe máy

Người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy khi tham gia giao thông mà không có giấy phép lái xe theo quy định sẽ bị:

• Phạt tiền theo mức xử phạt hành chính hiện hành

• Có thể bị tạm giữ phương tiện trong trường hợp cần thiết để xác minh vi phạm

Trường hợp có giấy phép lái xe nhưng không phù hợp với loại xe đang điều khiển cũng bị xử phạt tương tự như không có GPLX.

5.2. Xử phạt đối với người điều khiển xe ô tô

Đối với người điều khiển ô tô, hành vi không có giấy phép lái xe bị xử phạt nghiêm khắc hơn do mức độ nguy hiểm cao hơn. Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn có thể:

• Bị tước quyền sử dụng GPLX (nếu có GPLX nhưng không phù hợp)

• Bị tạm giữ phương tiện theo quy định

• Bị áp dụng các biện pháp xử lý bổ sung khác

5.3. Không có giấy phép lái xe và gây tai nạn giao thông

Trường hợp người điều khiển phương tiện không có GPLX mà gây tai nạn giao thông, hậu quả pháp lý sẽ nghiêm trọng hơn. Tùy mức độ thiệt hại, người vi phạm có thể:

• Bị xử phạt hành chính ở mức cao

• Phải bồi thường thiệt hại dân sự

• Bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm

Việc không có giấy phép lái xe thường được xem là tình tiết bất lợi khi xem xét trách nhiệm pháp lý.

Xem thêm: Đánh vào đầu, mặt, cổ khi ẩu đả: Có bị xử lý hình sự không?

6. Một số lưu ý quan trọng về giấy phép lái xe khi tham gia giao thông

Để tránh vi phạm pháp luật và bảo đảm an toàn khi tham gia giao thông, người điều khiển phương tiện cần lưu ý một số vấn đề quan trọng liên quan đến giấy phép lái xe như sau:

• Giấy phép lái xe phải phù hợp với loại phương tiện đang điều khiển; không được sử dụng GPLX của hạng khác để lái xe không đúng quy định

• Người lái xe phải mang theo giấy phép lái xe khi tham gia giao thông và xuất trình khi có yêu cầu của người có thẩm quyền

• Không được cho mượn, cho thuê hoặc sử dụng giấy phép lái xe của người khác

• Cần chủ động kiểm tra thời hạn sử dụng của GPLX để thực hiện thủ tục đổi kịp thời, tránh bị xử phạt do GPLX hết hạn

• Trường hợp GPLX bị mất hoặc hư hỏng, người lái xe nên làm thủ tục cấp lại sớm để tránh rủi ro pháp lý

Việc tuân thủ đúng quy định về giấy phép lái xe không chỉ giúp người tham gia giao thông tránh bị xử phạt mà còn góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và bảo đảm an toàn cho cộng đồng.

7. Kết luận

Giấy phép lái xe là điều kiện pháp lý bắt buộc đối với người điều khiển phương tiện giao thông cơ giới đường bộ. Việc nắm rõ quy định về giấy phép lái xe, từ điều kiện cấp, đổi – cấp lại, các trường hợp bị thu hồi, cho đến mức xử phạt khi không có giấy phép lái xe, giúp người tham gia giao thông chủ động chấp hành đúng pháp luật và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý phát sinh.

Bên cạnh đó, việc sử dụng giấy phép lái xe đúng hạng, đúng thời hạn và đúng mục đích không chỉ giúp tránh bị xử phạt mà còn góp phần bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, bảo vệ tính mạng và tài sản của bản thân cũng như cộng đồng.

Người điều khiển phương tiện cần thường xuyên cập nhật các quy định mới về giấy phép lái xe để kịp thời thực hiện đúng nghĩa vụ pháp lý khi tham gia giao thông.

Văn phòng Luật sư Châu Đốc – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ: 92/49/7/20 Nguyễn Thị Chạy, khu phố Chiêu Liêu, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh.
📞 Điện thoại: 0987 7916 32
✉️ Email: luattamduc.law@gmail.com
🌐 Website: luatsugantoi.vn
📘 Facebook: Luật sư Dân sự
🎵 TikTok: @luatsutuvantphcm
📍 Google Maps: Xem bản đồ
🕐 Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7 (8:00 – 17:00)