LUẬT SƯ GẦN TÔI LUẬT CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG: BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC AN TOÀN VÀ LÀNH MẠNH LÀ

Luật sư gần tôi: Bạo lực học đường là một vấn nạn nhức nhối, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể chất, tinh thần và sự phát triển toàn diện của học sinh. Nhằm xây dựng một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và thân thiện, pháp luật Việt Nam đã ban hành nhiều quy định quan trọng về phòng, chống bạo lực học đường. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan và chi tiết về các quy định này.

I. Bạo lực học đường là gì?

Theo khoản 5 Điều 2 Nghị định số 80/2017/NĐ-CP của Chính phủ quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường (sau đây gọi tắt là Nghị định 80/2017/NĐ-CP), bạo lực học đường là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của người học xảy ra trong cơ sở giáo dục hoặc lớp độc lập.

Từ định nghĩa này, có thể phân loại các hình thức bạo lực học đường phổ biến bao gồm:

• Bạo lực về thể chất: Hành hạ, ngược đãi, đánh đập, xâm hại cơ thể, sức khỏe.
• Bạo lực về tinh thần (ngôn từ và xã hội):
  • Bạo lực ngôn từ: Dùng lời nói, từ ngữ có tính miệt thị, thô lỗ, xúc phạm, châm chọc, đe dọa, hoặc những lời bình phẩm thiếu tôn trọng tới ngoại hình, tính cách của nạn nhân.
  • Bạo lực xã hội: Lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, cô lập, xua đuổi, nói xấu, lan truyền tin đồn không đúng, làm bẽ mặt đối tượng nhằm mục đích cô lập, tách biệt nạn nhân ra khỏi tập thể.
• Bạo lực mạng: Nói xấu, lăng mạ, bình phẩm hoặc công khai những bí mật, hình ảnh về người khác thông qua các nền tảng xã hội mà chưa được sự cho phép của nạn nhân.
• Các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất và tinh thần của người học.

Bạo lực học đường không chỉ giới hạn ở hành vi đánh nhau mà còn bao gồm cả bạo hành về mặt tinh thần, gây ảnh hưởng rất nhiều đến tâm lý của các em.

II. Các quy định pháp luật về phòng, chống bạo lực học đường

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định cụ thể để phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi bạo lực học đường, chủ yếu được thể hiện trong:

• Nghị định số 80/2017/NĐ-CP ngày 17/7/2017 của Chính phủ quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường.
• Thông tư số 38/2019/TT-BLĐTBXH ngày 30/12/2019 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội hướng dẫn xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
• Thông tư số 06/2019/TT-BGDĐT ngày 12/4/2019 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định Quy tắc ứng xử trong cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên.
• Luật Trẻ em 2016: Bạo lực học đường, bạo lực trẻ em nằm trong nhóm các hình thức xâm hại trẻ em.
• Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017): Quy định về trách nhiệm hình sự đối với các hành vi gây thương tích, làm nhục người khác.
• Bộ luật Dân sự 2015: Quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự.
• Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012: Quy định về xử phạt vi phạm hành chính.

1. Biện pháp phòng ngừa bạo lực học đường

Theo Điều 6 Nghị định 80/2017/NĐ-CP và Điều 7 Thông tư 38/2019/TT-BLĐTBXH, các biện pháp phòng ngừa bạo lực học đường bao gồm:

• Tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức: Tuyên truyền về mối nguy hiểm, hậu quả của bạo lực học đường cho người học, cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong cơ sở giáo dục, gia đình người học và cộng đồng.
• Giáo dục kiến thức, kỹ năng: Trang bị kiến thức, kỹ năng về phòng, chống xâm hại người học; phòng, chống bạo lực học đường; bạo lực trẻ em trên môi trường mạng cho người học, cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên và gia đình người học.
• Công khai kế hoạch và kênh tiếp nhận thông tin: Công khai kế hoạch phòng, chống bạo lực học đường và các kênh tiếp nhận thông tin, tố giác về bạo lực học đường.
• Phát hiện sớm và đánh giá nguy cơ: Phát hiện kịp thời người học có hành vi gây gổ, có nguy cơ gây bạo lực học đường, người học có nguy cơ bị bạo lực học đường; đánh giá mức độ nguy cơ, hình thức bạo lực có thể xảy ra để có biện pháp ngăn chặn, hỗ trợ cụ thể.
• Tham vấn, tư vấn: Thực hiện tham vấn, tư vấn cho người học có nguy cơ bị bạo lực và gây ra bạo lực nhằm ngăn chặn, loại bỏ nguy cơ xảy ra bạo lực.
• Kiểm tra, giám sát: Tổ chức kiểm tra, giám sát, thu thập, xử lý thông tin liên quan đến bạo lực học đường.
• Phương pháp giáo dục tích cực: Thực hiện các phương pháp giáo dục tích cực, không bạo lực đối với người học.

2. Biện pháp can thiệp khi xảy ra bạo lực học đường

Khi bạo lực học đường xảy ra, các cơ sở giáo dục cần thực hiện các biện pháp can thiệp kịp thời:

• Đánh giá sơ bộ và hỗ trợ y tế: Đánh giá sơ bộ về mức độ tổn hại của người học, đưa ra nhận định về tình trạng hiện thời của người học; thực hiện ngay các biện pháp trợ giúp, chăm sóc y tế, tư vấn đối với người học bị bạo lực; theo dõi, đánh giá sự an toàn của người bị bạo lực.
• Thông báo gia đình và cơ quan chức năng: Thông báo kịp thời với gia đình người học để phối hợp xử lý. Trường hợp vụ việc vượt quá khả năng giải quyết của cơ sở giáo dục thì thông báo kịp thời với cơ quan công an, UBND xã, phường, thị trấn và các cơ quan liên quan để phối hợp xử lý theo quy định của pháp luật.
• Trách nhiệm của cán bộ quản lý và giáo viên: Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong cơ sở giáo dục và lớp độc lập có trách nhiệm phòng chống bạo lực học đường. Lãnh đạo cơ sở giáo dục nghề nghiệp chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý cấp trên và pháp luật nếu thiếu trách nhiệm để xảy ra các vụ bạo lực học đường, tệ nạn xã hội trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp do mình quản lý.

III. Xử lý các hành vi bạo lực học đường

Hành vi bạo lực học đường là hành vi vi phạm những nguyên tắc về đạo đức, do đó có thể bị xử lý theo nhiều hình thức khác nhau tùy thuộc vào tính chất và mức độ của vụ việc, bao gồm xử lý kỷ luật trong trường học, xử phạt hành chính, bồi thường dân sự hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

1. Xử lý kỷ luật trong trường học

Người học có hành vi bạo lực học đường có thể bị nhà trường xử lý kỷ luật theo quy định, từ cảnh cáo, đình chỉ học có thời hạn đến buộc thôi học.

2. Xử phạt vi phạm hành chính

Cá nhân có hành vi bạo lực học đường có thể bị phạt cảnh cáo nếu hành vi đó chưa gây ra những hậu quả nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ hoặc đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện.

3. Bồi thường thiệt hại dân sự

Theo Bộ luật Dân sự 2015, người thực hiện hành vi gây thiệt hại về sức khỏe, danh dự, nhân phẩm cho người khác có thể phải bồi thường thiệt hại dân sự. Các chi phí bồi thường có thể bao gồm:

• Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút.
• Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị.
• Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm không quá 10 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

Về năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại của cá nhân:

• Người từ đủ 18 tuổi trở lên gây thiệt hại thì phải tự bồi thường.
• Nếu người chưa đủ 15 tuổi gây thiệt hại mà còn cha, mẹ thì cha, mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại.
• Nếu người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu không đủ tài sản để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu.

4. Trách nhiệm hình sự

Hành vi bạo lực học đường có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đạt đến mức độ nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự.

• Đối với học sinh từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi: Sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng thuộc một số nhóm tội danh nhất định (ví dụ: các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người; các tội xâm phạm sở hữu).
  • Trong trường hợp hành vi bạo lực học đường gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho sức khỏe, tính mạng của người bị hại, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Đối với học sinh từ đủ 16 tuổi trở lên:Phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, tội cố ý cũng như tội vô ý (trừ những tội phạm mà Bộ luật Hình sự quy định chủ thể của tội phạm đó là người đủ 18 tuổi trở lên).

Các tội danh có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự bao gồm:

• Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017): Mức phạt có thể lên đến 03 năm cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm nếu tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp luật định.
• Tội làm nhục người khác (Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015): Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

Lưu ý quan trọng: Sự ra đời của Luật Tư pháp người chưa thành niên (có hiệu lực từ 01/7/2025) mang đến những thay đổi quan trọng trong việc xác định mức độ xử lý đối với người chưa thành niên phạm tội, thể hiện nguyên tắc cá biệt hóa hình phạt theo lứa tuổi và ưu tiên giáo dục, phục hồi.

xem thêm: https://www.luatsugantoi.vn/nguoi-duoi-18-tuoi-dieu-khien-phuong-tien-tai-nan/

IV. Quyền của học sinh khi bị bạo lực học đường

 

Học sinh có quyền được sống an toàn, được can thiệp và trợ giúp khi bị xâm hại. Khi bị bạo lực học đường, học sinh có các quyền sau:

• Quyền được bảo vệ: Được pháp luật bảo vệ chặt chẽ khỏi mọi hình thức bạo lực.
• Quyền khiếu nại và tìm kiếm sự giúp đỡ:Khiếu nại hành vi bạo lực học đường tới nhà trường, phòng giáo dục và đào tạo, sở giáo dục và đào tạo hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ khẩn cấp từ cơ quan công an, tổng đài bảo vệ quyền trẻ em 111.

V. Trách nhiệm của các bên trong phòng, chống bạo lực học đường

Phòng, chống bạo lực học đường là trách nhiệm chung của toàn xã hội, đặc biệt là các bên liên quan trực tiếp:

1. Trách nhiệm của cơ sở giáo dục

Cơ sở giáo dục có vai trò trung tâm trong việc phòng, chống bạo lực học đường. Các trách nhiệm chính bao gồm:

• Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện.
• Tổ chức tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống bạo lực học đường.
• Phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi bạo lực học đường.
• Có các biện pháp hỗ trợ người học có nguy cơ bị bạo lực và người học có hành vi bạo lực.
• Phối hợp với gia đình, cơ quan chức năng trong việc giải quyết các vụ việc bạo lực.
• Lãnh đạo cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm nếu thiếu trách nhiệm để xảy ra các vụ bạo lực học đường.

2. Trách nhiệm của gia đình

Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và giáo dục con cái. Cha mẹ cần:

• Nâng cao nhận thức về mối nguy hiểm và hậu quả của bạo lực học đường.
• Quan tâm, giáo dục con cái về kỹ năng tự bảo vệ, ứng xử văn minh.
• Phối hợp với nhà trường và các cơ quan chức năng khi có vụ việc bạo lực xảy ra với con em mình hoặc con em mình gây ra bạo lực.
• Tránh các hành vi bạo lực trong gia đình vì đây có thể là gốc rễ làm nảy sinh bạo lực ở trẻ em.

3. Trách nhiệm của học sinh

Học sinh cần chủ động tham gia vào công tác phòng, chống bạo lực học đường:

• Tích cực học tập, nâng cao nhận thức về phòng, chống bạo lực học đường.
• Chủ động phát hiện, báo cáo kịp thời với cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên của cơ sở giáo dục về các trường hợp, hành vi xâm hại, bạo lực hoặc vi phạm pháp luật.
• Có trách nhiệm phát hiện, tố giác, lên án hành vi bạo lực học đường; ngăn chặn, can thiệp kịp thời hành vi bạo lực học đường phù hợp với khả năng của bản thân.

VI. Kết luận

Luật Chống Bạo lực Học đường cùng các văn bản pháp luật liên quan là nền tảng quan trọng để xây dựng một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và thân thiện. Tuy nhiên, để các quy định này thực sự đi vào cuộc sống, cần có sự phối hợp đồng bộ và chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, học sinh và toàn xã hội. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể tạo ra một thế hệ tương lai phát triển toàn diện, không bị ám ảnh bởi bạo lực học đường.

xem thêm: https://www.luatsugantoi.vn/quyen-va-nghia-vu-cua-nguoi-bi-tam-giu-tam-giam-theo/

Văn phòng Luật sư Châu Đốc – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ: 92/49/7/20 Nguyễn Thị Chạy, khu phố Chiêu Liêu, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh.
📞 Điện thoại: 0987 79 16 32
✉️ Email: luattamduc.law@gmail.com
🌐 Website: luatsugantoi.vn
📘 Facebook: Luật sư Dân sự
🎵 TikTok: @luatsutuvantphcm
📍 Google Maps: Xem bản đồ
🕐 Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7 (8:00 – 17:00)