Luật sư Gần Tôi tham gia giải quyết tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác 

1. Khái niệm tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác

Luật sư Gần Tôi hỗ trợ giải quyết tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác là tranh chấp phát sinh từ việc người có quyền sử dụng đất cho người khác sử dụng đất nông nghiệp để trồng trọt, chăn nuôi trong một thời gian nhất định, không thu tiền sử dụng đất, nhưng không xác lập hoặc xác lập không rõ ràng về quyền, nghĩa vụ và thời hạn mượn đất.

Việc mượn đất canh tác trong thực tế thường dựa trên quan hệ thân quen, láng giềng hoặc họ hàng và chủ yếu được thỏa thuận bằng lời nói, không lập thành văn bản. Khi thời gian sử dụng đất kéo dài, giá trị quyền sử dụng đất tăng lên hoặc phát sinh yêu cầu đòi lại đất, các bên dễ xảy ra mâu thuẫn về quyền tiếp tục sử dụng đất, nghĩa vụ trả đất cũng như công sức đầu tư trên đất.

Do không làm phát sinh quyền sử dụng đất cho người mượn, loại tranh chấp này thường có tính chất phức tạp, kéo dài và là một trong những dạng tranh chấp đất đai phổ biến tại khu vực nông thôn hiện nay.

2. Nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác

Tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác chủ yếu phát sinh từ việc các bên không xác lập rõ ràng quyền và nghĩa vụ khi cho mượn đất, đặc biệt là về thời hạn và phạm vi sử dụng đất. Trong thực tiễn, có thể nhận diện một số nguyên nhân phổ biến sau:

Thứ nhất, không thỏa thuận cụ thể về thời hạn mượn đất.
Nhiều trường hợp việc cho mượn đất chỉ mang tính tạm thời, không ấn định thời gian trả đất. Khi chủ đất có nhu cầu sử dụng hoặc chuyển nhượng đất, việc đòi lại đất dễ dẫn đến tranh chấp.

Thứ hai, mượn đất canh tác chỉ bằng lời nói.
Do không lập thành văn bản, các bên khó chứng minh nội dung thỏa thuận khi phát sinh tranh chấp, đặc biệt về mục đích sử dụng và quyền tiếp tục canh tác.

Thứ ba, bên mượn đầu tư công sức, chi phí lớn vào đất.
Quá trình cải tạo đất, trồng cây lâu năm hoặc xây dựng công trình phục vụ sản xuất khiến bên mượn cho rằng mình có quyền sử dụng đất ổn định, lâu dài.

Thứ tư, giá trị quyền sử dụng đất tăng cao.
Khi giá đất tăng, chủ đất có xu hướng đòi lại đất, trong khi bên mượn không đồng ý giao trả do đã gắn bó với đất trong thời gian dài.

Thứ năm, phát sinh tranh chấp khi chủ đất chết.
Người thừa kế thường không thừa nhận việc cho mượn đất trước đó, dẫn đến tranh chấp giữa người mượn và người thừa kế quyền sử dụng đất.

Những nguyên nhân trên khiến tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác thường kéo dài và khó giải quyết dứt điểm.

3. Mượn đất canh tác có làm phát sinh quyền sử dụng đất không?

Theo quy định của Luật Đất đai 2013, quyền sử dụng đất chỉ được xác lập thông qua các căn cứ hợp pháp như: Nhà nước giao đất, cho thuê đất; nhận chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế quyền sử dụng đất; hoặc được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất.

👉 Việc mượn đất canh tác không phải là căn cứ làm phát sinh quyền sử dụng đất cho người mượn, dù thời gian sử dụng đất kéo dài trong nhiều năm.

Trong quan hệ mượn đất, người mượn chỉ được sử dụng đất theo đúng mục đích, phạm vi và thời hạn mà người có quyền sử dụng đất cho phép. Khi hết thời hạn mượn hoặc khi chủ đất có yêu cầu hợp pháp, người mượn có nghĩa vụ trả lại đất.

Trong thực tiễn xét xử, Tòa án thường xác định quan hệ giữa các bên là quan hệ mượn tài sản (quyền sử dụng đất) theo Bộ luật Dân sự. Việc sử dụng đất ổn định, lâu dài hoặc có đầu tư công sức cải tạo đất không làm chuyển hóa quyền mượn thành quyền sử dụng đất hợp pháp.

Tuy nhiên, khi giải quyết tranh chấp, Tòa án vẫn xem xét công sức đầu tư, cải tạo đất của người mượn để quyết định việc bồi hoàn chi phí hợp lý khi buộc trả lại đất.

Xem thêm: Tranh chấp đất đai do mua bán bằng giấy tay theo quy định pháp luật

4. Tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác trong thực tiễn xét xử

Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp đất đai, Tòa án thường căn cứ vào nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất và thỏa thuận giữa các bên để xác định bản chất pháp lý của quan hệ mượn đất canh tác. Cách tiếp cận này nhằm phân biệt rõ giữa quan hệ mượn đất và các quan hệ pháp lý khác như thuê đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tòa án thường xác định rằng người cho mượn là người sử dụng đất hợp pháp, còn người mượn chỉ có quyền sử dụng đất tạm thời theo sự cho phép của chủ đất. Việc người mượn sử dụng đất ổn định trong thời gian dài không làm phát sinh quyền sử dụng đất nếu không có căn cứ pháp lý khác theo Luật Đất đai.

Tuy nhiên, khi buộc người mượn trả lại đất, Tòa án vẫn xem xét các yếu tố sau:

• Thời gian mượn đất và quá trình canh tác thực tế

• Mức độ đầu tư, cải tạo đất của người mượn

• Lỗi của mỗi bên trong việc để việc mượn đất kéo dài, không rõ ràng

• Ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của người mượn

Trên cơ sở đó, Tòa án có thể quyết định bồi hoàn chi phí đầu tư hợp lý hoặc cho người mượn thời gian hợp lý để thu hoạch, di dời tài sản trước khi giao trả đất.

5. Hướng giải quyết tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác

Khi phát sinh tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác, các bên cần lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Theo quy định của pháp luật đất đai, việc giải quyết tranh chấp thường được thực hiện theo các hướng sau:

5.1. Hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã

Theo Luật Đất đai, hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp là thủ tục bắt buộc trước khi khởi kiện ra Tòa án đối với tranh chấp về quyền sử dụng đất.

Hòa giải giúp:

• Làm rõ bản chất quan hệ mượn đất canh tác

• Tạo điều kiện để các bên thỏa thuận thời hạn trả đất

• Thống nhất phương án xử lý chi phí đầu tư trên đất

• Hạn chế khiếu kiện kéo dài, giữ gìn quan hệ cộng đồng

Xem thêm: Điều kiện kinh doanh hàng hóa online theo quy định pháp luật 2025 – Cá nhân, doanh nghiệp cần biết

---

5.2. Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền

Trường hợp hòa giải không thành, các bên có quyền khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu giải quyết tranh chấp. Tòa án sẽ xem xét và giải quyết các nội dung sau:

• Xác định người có quyền sử dụng đất hợp pháp

• Buộc người mượn trả lại đất cho chủ sử dụng đất

• Giải quyết bồi hoàn chi phí đầu tư, cải tạo đất cho người mượn (nếu có)

• Xem xét thời gian hợp lý để người mượn thu hoạch hoa màu, di dời tài sản

Trong quá trình tố tụng, các chứng cứ như lời khai của nhân chứng, xác nhận của chính quyền địa phương, quá trình sử dụng đất thực tế có vai trò đặc biệt quan trọng.

6. Rủi ro pháp lý khi mượn đất canh tác

Việc mượn đất canh tác, đặc biệt khi không có thỏa thuận rõ ràng bằng văn bản, tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý cho cả người mượn và người cho mượn. Những rủi ro phổ biến có thể kể đến như sau:

Thứ nhất, không làm phát sinh quyền sử dụng đất cho người mượn.
Người mượn đất dù sử dụng ổn định, lâu dài cũng không được công nhận là người sử dụng đất hợp pháp theo Luật Đất đai.

Thứ hai, nguy cơ bị yêu cầu trả lại đất bất cứ lúc nào.
Trường hợp không xác định thời hạn mượn đất, chủ đất có quyền đòi lại đất khi có nhu cầu chính đáng, khiến người mượn gặp khó khăn trong sản xuất.

Thứ ba, khó bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp.
Do việc mượn đất thường chỉ thỏa thuận bằng lời nói, người mượn khó chứng minh nội dung thỏa thuận và công sức đầu tư khi phát sinh tranh chấp.

Thứ tư, rủi ro khi Nhà nước thu hồi đất.
Người mượn đất thường không được xác định là đối tượng được bồi thường về đất, chỉ có thể được xem xét hỗ trợ đối với chi phí đầu tư còn lại trên đất (nếu có).

Thứ năm, phát sinh tranh chấp phức tạp, kéo dài.
Việc mượn đất không rõ ràng dễ dẫn đến mâu thuẫn giữa các bên và người có quyền lợi liên quan, gây mất ổn định trong quản lý và sử dụng đất đai.

7. Thuê Luật sư Gần Tôi khi xảy ra tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác

Trong các vụ tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác, việc thuê luật sư chuyên về đất đai có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây là loại tranh chấp có tính chất phức tạp, thời gian sử dụng đất kéo dài và chứng cứ thường không rõ ràng.

7.1. Luật sư Gần Tôi hỗ trợ xác định đúng quan hệ pháp lý

Luật sư Gần Tôi sẽ giúp các bên xác định chính xác quan hệ tranh chấp là mượn đất canh tác, không phải thuê đất hay chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Việc xác định đúng quan hệ pháp lý là cơ sở để lựa chọn hướng giải quyết phù hợp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

7.2. Thu thập, đánh giá và xây dựng chứng cứ

Luật sư Gần Tôi hỗ trợ:

• Thu thập tài liệu về nguồn gốc đất

• Xác minh quá trình sử dụng đất thực tế

• Thu thập lời khai nhân chứng, xác nhận của chính quyền địa phương

• Đánh giá công sức đầu tư, cải tạo đất của người mượn

Những chứng cứ này đóng vai trò then chốt trong quá trình hòa giải và xét xử.

7.3. Đại diện hòa giải và tham gia tố tụng tại Tòa án

Luật sư Gần Tôi có thể đại diện hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho đương sự trong:

• Hòa giải tranh chấp tại UBND cấp xã

• Quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án nhân dân

Việc có Luật sư Gần Tôi giúp hạn chế rủi ro pháp lý, tránh sai sót về thủ tục và nâng cao khả năng bảo vệ quyền lợi.

7.4. Tư vấn phương án giải quyết tối ưu

Tùy từng trường hợp cụ thể, Luật sư Gần Tôi sẽ tư vấn:

• Thời điểm phù hợp để trả đất

• Phương án bồi hoàn chi phí đầu tư hợp lý

• Khả năng thỏa thuận ngoài tố tụng để giảm chi phí, thời gian

8. Kết luận

Tranh chấp đất đai do mượn đất canh tác là loại tranh chấp phổ biến trong thực tiễn, xuất phát chủ yếu từ việc thỏa thuận mượn đất không rõ ràng, không lập thành văn bản và kéo dài trong thời gian dài. Pháp luật đất đai hiện hành không công nhận quyền sử dụng đất cho người mượn, dù việc canh tác được thực hiện ổn định, liên tục.

Trong quá trình giải quyết tranh chấp, Tòa án thường ưu tiên xác định đúng bản chất quan hệ mượn đất, bảo vệ quyền sử dụng đất hợp pháp của chủ đất, đồng thời xem xét hợp lý công sức đầu tư, cải tạo đất của người mượn nhằm bảo đảm công bằng và ổn định xã hội.

Để hạn chế rủi ro và tranh chấp, các bên cần xác lập thỏa thuận mượn đất canh tác rõ ràng, tốt nhất bằng văn bản, xác định cụ thể thời hạn, mục đích sử dụng và phương thức xử lý tài sản trên đất khi chấm dứt việc mượn. Khi tranh chấp phát sinh, việc chủ động hòa giải và tham vấn luật sư chuyên về đất đai là giải pháp hiệu quả để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp.

Văn phòng Luật sư Châu Đốc – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ: 92/49/7/20 Nguyễn Thị Chạy, khu phố Chiêu Liêu, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh.
📞 Điện thoại: 0987 79 16 32
✉️ Email: luattamduc.law@gmail.com
🌐 Website: luatsugantoi.vn
📘 Facebook: Luật sư Dân sự
🎵 TikTok: @luatsutuvantphcm
📍 Google Maps: Xem bản đồ
🕐 Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7 (8:00 – 17:00)