Luật sư Gần Tôi tư vấn – các dạng tranh chấp bảo hiểm thường gặp hiện nay và hướng xử lý hiệu quả 2026

Luật sư Gần Tôi – Trong bối cảnh thị trường bảo hiểm ngày càng phát triển, số lượng tranh chấp bảo hiểm giữa người tham gia bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm cũng gia tăng. Phần lớn tranh chấp xuất phát từ việc hiểu không đúng hợp đồng, điều khoản loại trừ trách nhiệm hoặc cách xác định nghĩa vụ chi trả. Bài viết dưới đây sẽ phân tích các dạng tranh chấp bảo hiểm thường gặp hiện nay và đưa ra hướng xử lý hiệu quả theo quy định pháp luật.

1. Tranh chấp về nghĩa vụ chi trả tiền bảo hiểm

Luật sư Gần Tôi cho biết – Tranh chấp về nghĩa vụ chi trả tiền bảo hiểm là dạng tranh chấp phổ biến nhất hiện nay giữa người tham gia bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm. Trên thực tế, nhiều trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm từ chối hoặc chỉ chi trả một phần tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, dẫn đến mâu thuẫn và khiếu kiện.

Nguyên nhân thường gặp của dạng tranh chấp này bao gồm: sự kiện xảy ra bị cho là không thuộc phạm vi bảo hiểm, người được bảo hiểm vi phạm nghĩa vụ khai báo thông tin, hoặc rơi vào trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm được quy định trong hợp đồng.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp từ chối chi trả đều có căn cứ pháp luật. Theo nguyên tắc giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm chỉ được từ chối chi trả khi chứng minh được rõ ràng căn cứ loại trừ trách nhiệm hoặc hành vi vi phạm nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm có ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định rủi ro bảo hiểm.

Hướng xử lý hiệu quả:
Người tham gia bảo hiểm cần rà soát kỹ hợp đồng bảo hiểm, quy tắc và điều khoản bảo hiểm đã ký kết, đối chiếu với sự kiện bảo hiểm thực tế xảy ra. Trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm từ chối chi trả không rõ căn cứ hoặc áp dụng điều khoản bất lợi, người mua bảo hiểm có quyền yêu cầu giải thích bằng văn bản, khiếu nại theo quy trình nội bộ, hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định pháp luật.

2. Tranh chấp liên quan đến điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm

Luật sư Gần Tôi tư vấn về – Tranh chấp liên quan đến điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm là dạng tranh chấp xảy ra khá phổ biến trong thực tiễn giải quyết tranh chấp bảo hiểm hiện nay. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc các điều khoản loại trừ thường được soạn thảo theo hướng chuyên môn cao, diễn đạt khái quát hoặc khó hiểu, khiến người tham gia bảo hiểm không nhận thức đầy đủ khi giao kết hợp đồng.

Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp bảo hiểm căn cứ vào điều khoản loại trừ để từ chối chi trả tiền bảo hiểm sau khi sự kiện bảo hiểm xảy ra, trong khi người mua bảo hiểm cho rằng mình không được giải thích rõ hoặc không được thông tin đầy đủ về nội dung loại trừ ngay từ đầu.

Theo nguyên tắc giải thích hợp đồng trong pháp luật dân sự và pháp luật kinh doanh bảo hiểm, nếu điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm không rõ ràng, có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau thì phải được giải thích theo hướng có lợi cho bên mua bảo hiểm. Đồng thời, doanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ chứng minh rằng mình đã giải thích đầy đủ, minh bạch điều khoản loại trừ cho người tham gia bảo hiểm trước khi ký kết hợp đồng.

Hướng xử lý hiệu quả:
Người mua bảo hiểm cần xem xét kỹ nội dung điều khoản loại trừ được viện dẫn, đối chiếu với nghĩa vụ giải thích của doanh nghiệp bảo hiểm khi giao kết hợp đồng. Trường hợp điều khoản loại trừ không rõ ràng, không được giải thích đầy đủ hoặc áp dụng không đúng bản chất sự kiện bảo hiểm, người tham gia bảo hiểm có thể yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm chi trả theo hợp đồng, hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

3. Tranh chấp do khai báo không trung thực khi giao kết hợp đồng bảo hiểm

Tranh chấp phát sinh từ việc khai báo không trung thực khi giao kết hợp đồng bảo hiểm là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến doanh nghiệp bảo hiểm từ chối chi trả tiền bảo hiểm hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng. Trên thực tế, nhiều người tham gia bảo hiểm chưa nhận thức đầy đủ về nghĩa vụ cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ theo yêu cầu của doanh nghiệp bảo hiểm.

Doanh nghiệp bảo hiểm thường viện dẫn lý do người mua bảo hiểm không khai báo, khai báo không đầy đủ hoặc khai báo sai sự thật liên quan đến tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh tật, tình trạng tài sản… để từ chối nghĩa vụ chi trả khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Tuy nhiên, không phải mọi sai sót trong khai báo đều được coi là căn cứ hợp pháp để từ chối chi trả.

Theo quy định pháp luật, chỉ trong trường hợp bên mua bảo hiểm cố ý cung cấp thông tin sai sự thật hoặc che giấu thông tin quan trọng, làm ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định rủi ro bảo hiểm, thì doanh nghiệp bảo hiểm mới có quyền hủy hợp đồng hoặc từ chối chi trả tiền bảo hiểm. Nếu thông tin không được khai báo không liên quan trực tiếp đến rủi ro bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm không được lấy đó làm căn cứ để từ chối nghĩa vụ.

Hướng xử lý hiệu quả:
Người tham gia bảo hiểm cần đối chiếu nội dung khai báo với phiếu yêu cầu bảo hiểm, câu hỏi thẩm định do doanh nghiệp bảo hiểm cung cấp. Trường hợp phát sinh tranh chấp, cần xác định rõ mức độ lỗi, yếu tố cố ý và mối quan hệ nhân quả giữa thông tin khai báo và sự kiện bảo hiểm. Nếu doanh nghiệp bảo hiểm không chứng minh được yếu tố cố ý hoặc mối liên hệ trực tiếp với rủi ro bảo hiểm, người mua bảo hiểm có quyền yêu cầu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ chi trả theo hợp đồng.

Xem thêm: Chia tài sản chung khi ly hôn có tranh chấp: Nguyên tắc và cách giải quyết 2026

4. Tranh chấp về giá trị bồi thường thiệt hại trong bảo hiểm

Tranh chấp về giá trị bồi thường thiệt hại thường phát sinh trong các loại hình bảo hiểm tài sản, bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm xây dựng khi các bên không thống nhất được mức độ thiệt hại thực tế và số tiền bồi thường mà doanh nghiệp bảo hiểm phải chi trả.

Trên thực tế, doanh nghiệp bảo hiểm và người được bảo hiểm có thể đánh giá khác nhau về nguyên nhân, mức độ tổn thất hoặc giá trị còn lại của tài sản sau khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Nhiều trường hợp, doanh nghiệp bảo hiểm xác định mức bồi thường thấp hơn kỳ vọng của người tham gia bảo hiểm, dẫn đến khiếu nại, tranh chấp kéo dài.

Theo nguyên tắc bồi thường trong bảo hiểm, số tiền bồi thường không vượt quá giá trị thiệt hại thực tế và số tiền bảo hiểm đã thỏa thuận trong hợp đồng. Tuy nhiên, việc xác định “thiệt hại thực tế” cần căn cứ vào kết quả giám định, chứng cứ hợp pháp và phương pháp định giá phù hợp, không thể áp dụng một cách chủ quan.

Hướng xử lý hiệu quả:
Khi phát sinh tranh chấp, người được bảo hiểm có quyền yêu cầu giám định lại thiệt hại hoặc đề nghị thuê tổ chức giám định độc lập theo thỏa thuận trong hợp đồng hoặc theo quy định pháp luật. Trường hợp không đạt được sự thống nhất, các bên có thể lựa chọn giải quyết tranh chấp thông qua trọng tài hoặc khởi kiện tại Tòa án để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

5. Tranh chấp bảo hiểm do chậm chi trả tiền bảo hiểm

Tranh chấp bảo hiểm do doanh nghiệp bảo hiểm chậm chi trả tiền bảo hiểm xảy ra khá phổ biến trong thực tiễn, đặc biệt đối với các vụ việc có hồ sơ phức tạp hoặc giá trị bồi thường lớn. Nhiều trường hợp, mặc dù sự kiện bảo hiểm đã được xác định rõ, người tham gia bảo hiểm đã cung cấp đầy đủ hồ sơ, nhưng doanh nghiệp bảo hiểm vẫn kéo dài thời gian giải quyết mà không đưa ra lý do chính đáng.

Theo quy định pháp luật và thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ giải quyết yêu cầu bồi thường và chi trả tiền bảo hiểm trong thời hạn nhất định kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Việc chậm chi trả không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi tài chính của người được bảo hiểm mà còn có thể gây thiệt hại thực tế trong quá trình khắc phục hậu quả của sự kiện bảo hiểm.

Trong trường hợp chậm chi trả, doanh nghiệp bảo hiểm có thể bị coi là vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, và tùy từng trường hợp cụ thể, còn có thể phải trả lãi đối với số tiền chậm trả theo quy định pháp luật.

Hướng xử lý hiệu quả:
Người tham gia bảo hiểm cần kiểm tra lại thời hạn giải quyết bồi thường được quy định trong hợp đồng bảo hiểm. Khi phát hiện dấu hiệu chậm chi trả, nên gửi văn bản yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm thực hiện nghĩa vụ đúng hạn, nêu rõ căn cứ pháp lý và hậu quả pháp lý của việc chậm thực hiện. Trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm vẫn không khắc phục, người mua bảo hiểm có quyền khiếu nại, yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Xem thêm: Cưỡng đoạt tài sản bao nhiêu tiền thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự – 2026

6. Tranh chấp về chấm dứt, hủy bỏ hợp đồng bảo hiểm

Tranh chấp về chấm dứt hoặc hủy bỏ hợp đồng bảo hiểm phát sinh khi doanh nghiệp bảo hiểm hoặc bên mua bảo hiểm đơn phương chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, dẫn đến mâu thuẫn về quyền và nghĩa vụ của các bên. Trên thực tế, dạng tranh chấp này thường xảy ra khi doanh nghiệp bảo hiểm viện dẫn lý do vi phạm nghĩa vụ khai báo, không đóng phí đúng hạn hoặc vi phạm điều khoản hợp đồng để hủy bỏ hợp đồng bảo hiểm.

Theo quy định pháp luật về kinh doanh bảo hiểm, việc chấm dứt hoặc hủy bỏ hợp đồng bảo hiểm chỉ được thực hiện trong những trường hợp cụ thể, có căn cứ rõ ràng và phải tuân thủ trình tự, thủ tục theo thỏa thuận và theo luật định. Doanh nghiệp bảo hiểm không được tùy tiện hủy hợp đồng nếu không chứng minh được hành vi vi phạm nghiêm trọng của bên mua bảo hiểm.

Trong nhiều trường hợp, việc đơn phương hủy hợp đồng trái quy định có thể làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người tham gia bảo hiểm, đặc biệt là với bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe dài hạn, khi quyền lợi tích lũy và thời gian tham gia bảo hiểm có ý nghĩa quyết định.

Hướng xử lý hiệu quả:
Người tham gia bảo hiểm cần kiểm tra kỹ căn cứ hủy hoặc chấm dứt hợp đồng mà doanh nghiệp bảo hiểm đưa ra, đối chiếu với quy định trong hợp đồng và pháp luật hiện hành. Nếu việc hủy hợp đồng không đúng quy định, người mua bảo hiểm có quyền yêu cầu khôi phục hiệu lực hợp đồng, hoàn trả quyền lợi đã bị cắt giảm hoặc bồi thường thiệt hại phát sinh theo quy định pháp luật.

7. Phương thức giải quyết tranh chấp bảo hiểm hiệu quả hiện nay

Khi phát sinh tranh chấp bảo hiểm, việc lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia bảo hiểm. Tùy vào tính chất, mức độ và giá trị tranh chấp, các bên có thể cân nhắc các phương thức sau:

Thứ nhất, thương lượng và hòa giải
Đây là phương thức được ưu tiên áp dụng do tiết kiệm thời gian, chi phí và giúp duy trì mối quan hệ giữa các bên. Người mua bảo hiểm có thể gửi văn bản yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm giải thích rõ căn cứ từ chối hoặc chậm chi trả, kèm theo chứng cứ pháp lý để hai bên tự thỏa thuận hướng giải quyết.

Thứ hai, giải quyết tranh chấp bằng trọng tài
Trong trường hợp hợp đồng bảo hiểm có thỏa thuận trọng tài, các bên có thể đưa tranh chấp ra Trung tâm trọng tài để giải quyết. Phương thức này có ưu điểm là thủ tục nhanh gọn, phán quyết có hiệu lực chung thẩm và bảo mật thông tin.

Thứ ba, khởi kiện tại Tòa án
Khi không thể thương lượng, hòa giải hoặc không có thỏa thuận trọng tài, người tham gia bảo hiểm có quyền khởi kiện doanh nghiệp bảo hiểm tại Tòa án có thẩm quyền. Đây là phương thức giải quyết có tính cưỡng chế cao, phù hợp với các tranh chấp phức tạp, giá trị lớn hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Việc lựa chọn đúng phương thức giải quyết sẽ giúp rút ngắn thời gian tranh chấp và tối đa hóa khả năng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua bảo hiểm.

8. Kết luận

Có thể thấy, tranh chấp bảo hiểm là vấn đề phổ biến và ngày càng gia tăng trong thực tiễn, xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như nghĩa vụ chi trả, điều khoản loại trừ, khai báo thông tin, giá trị bồi thường hay việc chấm dứt hợp đồng bảo hiểm. Phần lớn tranh chấp đều liên quan trực tiếp đến việc hiểu và áp dụng hợp đồng bảo hiểm.

Để hạn chế rủi ro, người tham gia bảo hiểm cần đọc kỹ hợp đồng, nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình, lưu giữ đầy đủ hồ sơ, chứng cứ trong quá trình tham gia bảo hiểm. Khi phát sinh tranh chấp, việc chủ động khiếu nại, yêu cầu giải thích và tham vấn luật sư chuyên về bảo hiểm sẽ giúp bảo vệ quyền lợi một cách hiệu quả và đúng pháp luật.

Văn phòng Luật sư Châu Đốc – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ: 92/49/7/20 Nguyễn Thị Chạy, khu phố Chiêu Liêu, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh.
📞 Điện thoại: 0987 7916 32
✉️ Email: luattamduc.law@gmail.com
🌐 Website: luatsugantoi.vn
📘 Facebook: Luật sư Dân sự
🎵 TikTok: @luatsutuvantphcm
📍 Google Maps: Xem bản đồ
🕐 Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7 (8:00 – 17:00)