Tranh chấp phát sinh từ việc hứa thưởng nhưng không thực hiện – Luật sư Gần Tôi

1. Hứa thưởng là gì? Căn cứ pháp lý điều chỉnh

Luật sư Gần Tôi tư vấn – Hứa thưởng là việc một cá nhân hoặc tổ chức công khai cam kết sẽ trả một khoản thưởng nhất định cho người thực hiện được công việc theo yêu cầu do mình đưa ra. Khi người khác hoàn thành công việc đúng với nội dung đã được hứa thưởng, nghĩa vụ trả thưởng sẽ phát sinh, không phụ thuộc vào việc các bên có ký kết hợp đồng hay không.

Theo quy định tại Điều 570 Bộ luật Dân sự 2015, người hứa thưởng phải trả thưởng cho người đã hoàn thành công việc đúng theo điều kiện đã công bố. Hứa thưởng được coi là một hành vi pháp lý đơn phương, trong đó ý chí của người hứa thưởng là căn cứ làm phát sinh quyền và nghĩa vụ dân sự.

Về bản chất, hứa thưởng không phải là hợp đồng dân sự, bởi không cần có sự thỏa thuận trước giữa các bên. Tuy nhiên, khi công việc đã được hoàn thành hợp lệ, người hứa thưởng không được đơn phương từ chối thực hiện nghĩa vụ trả thưởng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Quy định về hứa thưởng nhằm bảo vệ quyền lợi của người đã bỏ công sức thực hiện công việc, đồng thời đảm bảo nguyên tắc trung thực, thiện chí trong các quan hệ dân sự.

2. Các trường hợp tranh chấp phát sinh từ việc hứa thưởng nhưng không thực hiện

Trong thực tế, tranh chấp liên quan đến hứa thưởng thường phát sinh do nhận thức sai về giá trị pháp lý của việc hứa thưởng hoặc do bên hứa thưởng cố tình né tránh nghĩa vụ. Một số trường hợp phổ biến gồm:

2.1. Hứa thưởng nhưng sau đó từ chối trả thưởng

Đây là trường hợp thường gặp nhất. Người hứa thưởng cho rằng việc hứa thưởng chỉ mang tính khuyến khích, động viên tinh thần nên không bắt buộc phải thực hiện, dù người khác đã hoàn thành công việc theo yêu cầu. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật dân sự, khi công việc đã được thực hiện đúng nội dung hứa thưởng thì nghĩa vụ trả thưởng phát sinh bắt buộc.

2.2. Thay đổi hoặc hủy bỏ nội dung hứa thưởng trái pháp luật

Một số cá nhân, tổ chức tự ý thay đổi mức thưởng, điều kiện hưởng thưởng hoặc tuyên bố hủy bỏ việc hứa thưởng sau khi người khác đã bắt đầu hoặc hoàn thành công việc. Việc thay đổi này nếu gây bất lợi cho người thực hiện công việc có thể dẫn đến tranh chấp và bị coi là vi phạm nghĩa vụ dân sự.

Xem thêm: Tranh chấp đòi tài sản cho mượn nhưng không trả

2.3. Phủ nhận việc đã hứa thưởng

Tranh chấp cũng phát sinh khi bên hứa thưởng không thừa nhận đã có hành vi hứa thưởng, đặc biệt trong trường hợp hứa thưởng bằng lời nói, qua mạng xã hội hoặc thông báo không chính thức. Khi đó, tranh chấp chủ yếu xoay quanh việc chứng minh sự tồn tại của hành vi hứa thưởng.

2.4. Tranh chấp giữa nhiều người cùng hoàn thành công việc

Trong một số trường hợp, có nhiều người cùng hoàn thành công việc được hứa thưởng, nhưng người hứa thưởng chỉ trả thưởng cho một người hoặc không trả cho ai. Điều này dễ dẫn đến tranh chấp về quyền được nhận thưởng và cách phân chia tiền thưởng.

2.5. Hứa thưởng vi phạm điều cấm của pháp luật

Nếu việc hứa thưởng gắn với công việc trái pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội, khi không thực hiện sẽ phát sinh tranh chấp nhưng Tòa án có thể không bảo vệ quyền lợi của người yêu cầu nhận thưởng do hứa thưởng vô hiệu.

3. Điều kiện để yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trả thưởng theo quy định pháp luật

Không phải mọi trường hợp hứa thưởng đều làm phát sinh nghĩa vụ trả thưởng. Khi xảy ra tranh chấp, để yêu cầu người hứa thưởng thực hiện nghĩa vụ, người yêu cầu cần chứng minh đầy đủ các điều kiện pháp lý sau:

3.1. Có hành vi hứa thưởng hợp pháp

Việc hứa thưởng phải:

• Do người có năng lực hành vi dân sự thực hiện

• Nội dung hứa thưởng không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội

• Không nhằm mục đích gian dối, trục lợi hoặc lừa đảo người khác

Nếu việc hứa thưởng gắn với hành vi trái pháp luật thì sẽ không được pháp luật bảo vệ, dù công việc đã được thực hiện.

3.2. Nội dung hứa thưởng được xác định rõ ràng

Một hứa thưởng được coi là hợp lệ khi thể hiện rõ các yếu tố:

• Công việc cần thực hiện

• Giá trị hoặc hình thức thưởng

• Điều kiện để được nhận thưởng

• Thời hạn thực hiện (nếu có)

Nội dung hứa thưởng càng cụ thể thì khả năng bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp càng cao. Trường hợp nội dung mơ hồ, Tòa án sẽ căn cứ vào chứng cứ và hoàn cảnh thực tế để xem xét.

3.3. Công việc đã được thực hiện đúng yêu cầu hứa thưởng

Người yêu cầu trả thưởng phải chứng minh:

• Công việc đã được thực hiện đầy đủ, đúng nội dung mà người hứa thưởng đưa ra

• Việc thực hiện xảy ra trong thời gian hiệu lực của hứa thưởng

• Kết quả công việc đáp ứng mục đích mà người hứa thưởng mong muốn

Nếu công việc thực hiện không đúng yêu cầu hoặc không đạt điều kiện, người hứa thưởng có quyền từ chối trả thưởng.

3.4. Người yêu cầu là người có quyền nhận thưởng hợp pháp

Trong trường hợp:

• Chỉ có một người hoàn thành công việc → người đó có quyền nhận thưởng

• Có nhiều người cùng hoàn thành công việc → việc trả thưởng được xác định theo thỏa thuận hoặc theo quy định pháp luật (chia thưởng hoặc trả cho người hoàn thành trước)

Người không chứng minh được mình là chủ thể hợp pháp hoàn thành công việc sẽ không có quyền yêu cầu trả thưởng.

3.5. Có căn cứ chứng minh việc hứa thưởng

Chứng cứ chứng minh hứa thưởng có thể là:

• Văn bản, thông báo, email, tin nhắn

• Bài đăng trên website, mạng xã hội

• Lời khai của người làm chứng

• Bản ghi âm, ghi hình hợp pháp

Trong thực tế, khó khăn lớn nhất trong tranh chấp hứa thưởng là chứng minh, đặc biệt khi hứa thưởng chỉ bằng lời nói.

➡️ Nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên, người hứa thưởng bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ trả thưởng, nếu không sẽ bị coi là vi phạm nghĩa vụ dân sự.

4. Hứa thưởng nhưng không thực hiện có vi phạm pháp luật không?

Hứa thưởng là một nguồn phát sinh nghĩa vụ dân sự độc lập, được Bộ luật Dân sự 2015 thừa nhận. Do đó, khi đã có đủ căn cứ xác lập việc hứa thưởng hợp pháp mà người hứa thưởng không thực hiện nghĩa vụ trả thưởng thì hành vi này bị coi là vi phạm nghĩa vụ dân sự.

4.1. Căn cứ xác định hành vi vi phạm nghĩa vụ trả thưởng

Người hứa thưởng được xác định là vi phạm pháp luật khi đồng thời có các dấu hiệu sau:

• Đã công khai hứa thưởng cho việc thực hiện một công việc nhất định

• Có người thực hiện đúng, đầy đủ công việc theo nội dung hứa thưởng

• Người hứa thưởng từ chối, trì hoãn hoặc né tránh việc trả thưởng mà không có căn cứ hợp pháp

Trong trường hợp này, nghĩa vụ trả thưởng phát sinh theo quy định của pháp luật, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người hứa thưởng.

Xem thêm: Tranh chấp tài sản chung – tài sản riêng trong quan hệ dân sự

4.2. Trách nhiệm pháp lý của người hứa thưởng

Khi hứa thưởng nhưng không thực hiện, người hứa thưởng có thể phải chịu các trách nhiệm pháp lý sau:

• Buộc thực hiện nghĩa vụ trả thưởng theo đúng nội dung đã hứa

• Bồi thường thiệt hại nếu việc không trả thưởng gây tổn thất thực tế cho người thực hiện công việc

• Chịu trách nhiệm dân sự khác theo phán quyết của Tòa án

Trong thực tiễn xét xử, Tòa án thường ưu tiên bảo vệ quyền lợi của người đã thực hiện công việc một cách ngay tình, trung thực.

4.3. Trường hợp nào người hứa thưởng không phải trả thưởng?

Không phải mọi trường hợp không trả thưởng đều bị coi là vi phạm pháp luật. Người hứa thưởng có thể được miễn nghĩa vụ trả thưởng nếu:

• Việc hứa thưởng trái pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội

• Công việc được thực hiện không đúng yêu cầu, không đạt điều kiện hứa thưởng

• Việc hứa thưởng đã được rút lại hợp pháp trước khi có người thực hiện

• Người yêu cầu trả thưởng không chứng minh được việc hoàn thành công việc

Nếu thuộc các trường hợp trên, yêu cầu trả thưởng có thể không được Tòa án chấp nhận.

4.4. Ranh giới giữa vi phạm nghĩa vụ dân sự và hành vi lạm dụng hứa thưởng

Trong một số trường hợp đặc biệt, việc hứa thưởng nhưng không thực hiện có thể bị xem xét vượt ra ngoài phạm vi tranh chấp dân sự, nhất là khi:

• Hứa thưởng nhằm thu hút người khác lao động, bỏ chi phí, công sức

• Ngay từ đầu không có ý định trả thưởng

• Có dấu hiệu lừa dối, trục lợi từ công việc của người khác

Tùy tính chất và mức độ, hành vi này có thể bị xử lý theo quy định pháp luật tương ứng.

5. Hình thức hứa thưởng và vấn đề chứng minh trong tranh chấp

Trong thực tiễn, hứa thưởng không bị pháp luật bắt buộc phải lập thành văn bản, do đó hình thức thể hiện rất đa dạng. Tuy nhiên, chính điều này lại là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp khi một bên phủ nhận nghĩa vụ trả thưởng.

5.1. Các hình thức hứa thưởng thường gặp

Hứa thưởng có thể được xác lập thông qua một trong các hình thức sau:

• Văn bản: thông báo, giấy cam kết, hợp đồng kèm điều khoản thưởng

• Điện tử: email, tin nhắn, nội dung đăng tải trên website, mạng xã hội

• Lời nói: hứa thưởng trực tiếp trước một hoặc nhiều người

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, dù hứa thưởng được thể hiện bằng hình thức nào thì nếu nội dung rõ ràng và hợp pháp, nghĩa vụ trả thưởng vẫn có thể phát sinh.

5.2. Khó khăn trong việc chứng minh hứa thưởng

Khi xảy ra tranh chấp, người yêu cầu trả thưởng thường gặp các khó khăn như:

• Không có văn bản hứa thưởng

• Nội dung hứa thưởng không cụ thể về mức thưởng, thời hạn

• Người hứa thưởng cho rằng đó chỉ là lời nói mang tính động viên, không có giá trị pháp lý

• Không chứng minh được mình là người hoàn thành công việc hợp lệ

Trong tố tụng dân sự, nghĩa vụ chứng minh thuộc về người yêu cầu, nên nếu không có chứng cứ rõ ràng, khả năng được Tòa án chấp nhận yêu cầu sẽ bị hạn chế.

5.3. Chứng cứ chứng minh việc hứa thưởng

Để bảo vệ quyền lợi của mình, người yêu cầu trả thưởng cần thu thập các chứng cứ như:

• Tin nhắn, email, thông báo công khai về việc hứa thưởng

• Bài đăng trên mạng xã hội, website có nội dung hứa thưởng

• Bản ghi âm, ghi hình (nếu hợp pháp)

• Lời khai của người làm chứng

• Tài liệu chứng minh việc đã hoàn thành công việc theo yêu cầu

Càng nhiều chứng cứ xác thực, khả năng chứng minh nghĩa vụ trả thưởng càng cao.

5.4. Lưu ý để hạn chế tranh chấp hứa thưởng

Để tránh tranh chấp phát sinh từ việc hứa thưởng nhưng không thực hiện, các bên nên:

• Xác lập hứa thưởng bằng văn bản hoặc thông báo rõ ràng

• Quy định cụ thể về điều kiện, thời hạn, mức thưởng

• Lưu giữ đầy đủ tài liệu, thông tin liên quan

• Tham vấn luật sư khi giá trị thưởng lớn hoặc tính chất phức tạp

6. Giải quyết tranh chấp hứa thưởng như thế nào theo quy định pháp luật?

Khi phát sinh tranh chấp từ việc hứa thưởng nhưng không thực hiện, các bên có thể lựa chọn một trong các phương thức giải quyết sau đây, tùy thuộc vào tính chất và mức độ tranh chấp.

Xem thêm: Luật sư Gần Tôi giải quyết tranh chấp hợp đồng vay tiền nhanh

6.1. Thương lượng, hòa giải giữa các bên

Luật sư Gần Tôi cho biết – thương lượng là phương thức được ưu tiên hàng đầu khi xảy ra tranh chấp hứa thưởng, bởi:

• Giữ được mối quan hệ giữa các bên

• Tiết kiệm thời gian, chi phí

• Linh hoạt về cách thức và nội dung giải quyết

Trong nhiều trường hợp, người hứa thưởng không thực hiện nghĩa vụ do hiểu sai quy định pháp luật hoặc cho rằng hứa thưởng không ràng buộc trách nhiệm. Việc trao đổi, giải thích căn cứ pháp lý có thể giúp các bên đạt được thỏa thuận.

6.2. Khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền

Nếu thương lượng không thành, người hoàn thành công việc theo nội dung hứa thưởng có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp.

Tòa án sẽ xem xét các vấn đề sau:

• Có hay không việc hứa thưởng hợp pháp

• Nội dung hứa thưởng có cụ thể, rõ ràng hay không

• Công việc đã được thực hiện đúng yêu cầu chưa

• Nghĩa vụ trả thưởng có phát sinh theo quy định Bộ luật Dân sự hay không

Trường hợp Tòa án xác định việc hứa thưởng là hợp pháp và nghĩa vụ trả thưởng đã phát sinh, người hứa thưởng sẽ bị buộc thực hiện nghĩa vụ trả thưởng và bồi thường thiệt hại (nếu có).

6.3. Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hứa thưởng

Tranh chấp phát sinh từ việc hứa thưởng nhưng không thực hiện được xác định là tranh chấp dân sự. Theo quy định chung, thời hiệu khởi kiện là:

• 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm

Việc khởi kiện đúng thời hiệu là yếu tố quan trọng để Tòa án thụ lý và giải quyết vụ việc.

6.4. Vai trò của Luật sư Gần Tôi khi giải quyết tranh chấp hứa thưởng

Trong thực tiễn, tranh chấp hứa thưởng thường gặp khó khăn về chứng minh. Việc có Luật sư Gần Tôi hỗ trợ sẽ giúp:

• Đánh giá chính xác giá trị pháp lý của việc hứa thưởng

• Hướng dẫn thu thập, củng cố chứng cứ hợp lệ

• Xác định đúng yêu cầu khởi kiện và căn cứ pháp luật

• Đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tại Tòa án

Luật sư Gần Tôi giúp hạn chế rủi ro pháp lý và nâng cao khả năng thắng kiện cho người yêu cầu trả thưởng.

Văn phòng Luật sư Châu Đốc – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ: 92/49/7/20 Nguyễn Thị Chạy, khu phố Chiêu Liêu, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh.
📞 Điện thoại: 0987 79 16 32
✉️ Email: luattamduc.law@gmail.com
🌐 Website: luatsugantoi.vn
📘 Facebook: Luật sư Dân sự
🎵 TikTok: @luatsutuvantphcm
📍 Google Maps: Xem bản đồ
🕐 Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7 (8:00 – 17:00)