Mở đầu
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, số lượng người Việt Nam sinh sống, học tập và làm việc ở nước ngoài không ngừng gia tăng. Kéo theo đó là sự gia tăng của các cuộc hôn nhân có yếu tố nước ngoài hoặc các trường hợp vợ chồng sau khi kết hôn sống ở hai quốc gia khác nhau. Khi mâu thuẫn hôn nhân phát sinh và không thể hàn gắn, việc ly hôn trở thành giải pháp cuối cùng để chấm dứt quan hệ vợ chồng.
Tuy nhiên, không giống như các vụ ly hôn thông thường trong nước, ly hôn với người đang ở nước ngoài thường phức tạp hơn do liên quan đến yếu tố nước ngoài, thủ tục ủy thác tư pháp, xác minh địa chỉ cư trú, tống đạt giấy tờ và nhiều vấn đề pháp lý khác. Trên thực tế, nhiều người gặp khó khăn khi không biết phải nộp đơn ở đâu, chuẩn bị hồ sơ như thế nào hoặc xử lý ra sao khi không liên lạc được với vợ hoặc chồng đang ở nước ngoài.
Vậy ly hôn với người đang ở nước ngoài được thực hiện như thế nào? Tòa án nào có thẩm quyền giải quyết? Hồ sơ cần chuẩn bị gồm những gì? Thời gian giải quyết kéo dài bao lâu? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan và những kinh nghiệm thực tiễn quan trọng khi thực hiện thủ tục ly hôn có yếu tố nước ngoài.
1. Ly hôn với người đang ở nước ngoài là gì?
Ly hôn với người đang ở nước ngoài là trường hợp một bên vợ hoặc chồng đang cư trú, làm việc, học tập hoặc định cư tại nước ngoài vào thời điểm yêu cầu Tòa án giải quyết việc ly hôn.
Đây được xem là vụ việc hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam. Do có yếu tố nước ngoài nên trình tự, thủ tục giải quyết thường phức tạp hơn so với các vụ ly hôn trong nước.
Trong thực tế, ly hôn với người đang ở nước ngoài thường xuất hiện dưới các dạng phổ biến như:
- Vợ hoặc chồng là công dân Việt Nam đang định cư ở nước ngoài.
- Một bên là người nước ngoài.
- Một bên đang lao động tại nước ngoài theo hợp đồng.
- Một bên đang du học ở nước ngoài.
- Hai vợ chồng đều là công dân Việt Nam nhưng sinh sống tại hai quốc gia khác nhau.
- Không xác định được nơi cư trú hiện tại của người đang ở nước ngoài.
Mặc dù có yếu tố nước ngoài nhưng nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định, Tòa án Việt Nam vẫn có thể thụ lý và giải quyết vụ việc ly hôn.
2. Những trường hợp ly hôn có yếu tố nước ngoài thường gặp
2.1. Ly hôn khi chồng hoặc vợ là người Việt Nam định cư ở nước ngoài
Đây là trường hợp rất phổ biến hiện nay.
Sau khi kết hôn, một bên sang nước ngoài định cư theo diện đoàn tụ gia đình, lao động, đầu tư hoặc nhập quốc tịch nước ngoài. Trong quá trình chung sống, mâu thuẫn phát sinh dẫn đến nhu cầu ly hôn.
Đối với trường hợp này, nếu người ở nước ngoài có địa chỉ cư trú rõ ràng thì việc giải quyết thường thuận lợi hơn vì Tòa án có thể thực hiện thủ tục tống đạt giấy tờ và lấy ý kiến của đương sự.
2.2. Ly hôn với người nước ngoài
Khi một bên là người nước ngoài hoặc đã mang quốc tịch nước ngoài, vụ việc sẽ được xác định là ly hôn có yếu tố nước ngoài.
Ngoài các vấn đề về quan hệ hôn nhân, Tòa án còn phải xem xét các yếu tố liên quan đến quốc tịch, nơi cư trú, tài sản ở nước ngoài và việc công nhận, thi hành bản án nếu có yêu cầu.
2.3. Ly hôn khi một bên đang xuất khẩu lao động
Nhiều trường hợp vợ hoặc chồng đi làm việc tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan hoặc các quốc gia khác trong thời gian dài.
Nếu phát sinh mâu thuẫn hôn nhân, người còn lại tại Việt Nam vẫn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn theo quy định.
2.4. Ly hôn khi một bên đang du học
Người đang học tập ở nước ngoài vẫn có thể tham gia tố tụng thông qua việc gửi ý kiến bằng văn bản hoặc thực hiện các thủ tục theo yêu cầu của Tòa án.
Tuy nhiên, việc giải quyết có thể kéo dài hơn do cần thực hiện các thủ tục liên quan đến việc tống đạt giấy tờ ra nước ngoài.
2.5. Ly hôn khi không biết địa chỉ của người đang ở nước ngoài
Đây là trường hợp phức tạp nhất trên thực tế.
Nhiều người sau khi ra nước ngoài đã cắt đứt liên lạc với gia đình hoặc không cung cấp địa chỉ cư trú cụ thể. Điều này khiến việc tống đạt giấy tờ tố tụng gặp nhiều khó khăn.
Trong những trường hợp nhất định, Tòa án vẫn có thể xem xét giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.
3. Điều kiện để Tòa án Việt Nam giải quyết ly hôn với người đang ở nước ngoài
Không phải mọi trường hợp người đang ở nước ngoài đều bắt buộc phải giải quyết ly hôn tại quốc gia nơi họ đang cư trú.
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, Tòa án Việt Nam có thẩm quyền giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài khi thuộc một trong các trường hợp luật định.
Thông thường, nếu một bên là công dân Việt Nam hoặc quan hệ hôn nhân được xác lập hợp pháp tại Việt Nam thì người yêu cầu vẫn có thể nộp đơn tại Tòa án Việt Nam.
Ngoài ra, người khởi kiện cần cung cấp được các thông tin cơ bản về người đang ở nước ngoài như:
- Họ tên đầy đủ.
- Ngày tháng năm sinh.
- Quốc tịch.
- Địa chỉ cư trú hoặc nơi làm việc.
- Thông tin liên lạc nếu có.
Việc cung cấp đầy đủ thông tin sẽ giúp Tòa án có cơ sở thực hiện các thủ tục tố tụng cần thiết và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.
4. Tòa án nào có thẩm quyền giải quyết?
Theo quy định hiện hành, các vụ án ly hôn có yếu tố nước ngoài thường thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp tỉnh.
Người yêu cầu ly hôn có thể nộp hồ sơ tại Tòa án có thẩm quyền theo nơi cư trú của bị đơn hoặc theo các trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép.
Trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, việc xác định đúng thẩm quyền của Tòa án là rất quan trọng. Nếu nộp đơn không đúng cơ quan có thẩm quyền, hồ sơ có thể bị trả lại hoặc phải chuyển đến cơ quan khác, làm kéo dài thời gian giải quyết.
5. Hồ sơ ly hôn với người đang ở nước ngoài gồm những gì?
Để Tòa án xem xét thụ lý vụ việc, người yêu cầu ly hôn cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định.
Thông thường, hồ sơ bao gồm:
- Đơn xin ly hôn.
- Bản chính giấy chứng nhận kết hôn.
- Căn cước công dân hoặc hộ chiếu của người khởi kiện.
- Giấy khai sinh của con chung (nếu có).
- Tài liệu chứng minh quyền sở hữu tài sản chung nếu có tranh chấp.
- Tài liệu thể hiện địa chỉ cư trú của người đang ở nước ngoài.
- Các giấy tờ khác theo yêu cầu của Tòa án.
Đối với giấy tờ được lập ở nước ngoài, người yêu cầu có thể phải thực hiện thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng theo quy định của pháp luật Việt Nam.
6. Thủ tục ly hôn thuận tình khi một bên đang ở nước ngoài
Ly hôn thuận tình là trường hợp cả vợ và chồng đều tự nguyện chấm dứt quan hệ hôn nhân và đã thống nhất được các vấn đề liên quan đến con chung, tài sản chung và nghĩa vụ tài chính.
Trong trường hợp một bên đang ở nước ngoài, việc ly hôn thuận tình vẫn có thể được thực hiện nếu hai bên cùng đồng ý ly hôn và có văn bản thể hiện ý chí tự nguyện của mình.
Thông thường, người đang ở nước ngoài có thể lập văn bản thể hiện sự đồng ý ly hôn tại cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước sở tại hoặc thực hiện công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật nước ngoài. Sau đó, các giấy tờ này cần được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch sang tiếng Việt nếu được lập bằng ngôn ngữ khác.
Khi hồ sơ đầy đủ và hai bên đã thống nhất được toàn bộ nội dung liên quan đến việc ly hôn, Tòa án sẽ xem xét giải quyết theo thủ tục yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn.
So với ly hôn đơn phương, ly hôn thuận tình thường có thời gian giải quyết nhanh hơn và ít phát sinh tranh chấp hơn.
7. Thủ tục ly hôn đơn phương với người đang ở nước ngoài
Trên thực tế, phần lớn các vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài được giải quyết theo hình thức ly hôn đơn phương.
Nguyên nhân là do nhiều cặp vợ chồng đã mất liên lạc trong thời gian dài hoặc người đang ở nước ngoài không hợp tác trong quá trình giải quyết ly hôn.
Khi đó, người còn lại tại Việt Nam có quyền nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn đơn phương nếu có căn cứ chứng minh quan hệ hôn nhân đã lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài và mục đích hôn nhân không đạt được.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Tòa án sẽ tiến hành các thủ tục tố tụng theo quy định, bao gồm:
- Xem xét thụ lý vụ án.
- Thông báo nộp tạm ứng án phí.
- Thu thập chứng cứ.
- Xác minh nơi cư trú của bị đơn.
- Thực hiện thủ tục tống đạt văn bản tố tụng.
- Tiến hành hòa giải theo quy định.
- Đưa vụ án ra xét xử nếu hòa giải không thành.
Do có yếu tố nước ngoài nên thời gian giải quyết thường kéo dài hơn so với các vụ ly hôn trong nước.
8. Ly hôn khi không biết địa chỉ của người đang ở nước ngoài
Đây là một trong những trường hợp khó khăn nhất trong thực tiễn giải quyết ly hôn.
Nhiều người sau khi ra nước ngoài đã cắt đứt liên lạc với gia đình hoặc cố tình che giấu địa chỉ nhằm tránh việc giải quyết ly hôn.
Trong trường hợp này, người khởi kiện cần cung cấp cho Tòa án những thông tin cuối cùng mà mình biết được về người đang ở nước ngoài, chẳng hạn như:
- Địa chỉ cư trú cuối cùng.
- Nơi làm việc trước đây.
- Thông tin người thân.
- Số điện thoại.
- Địa chỉ thư điện tử.
- Tài khoản mạng xã hội.
Tòa án sẽ căn cứ vào các tài liệu được cung cấp để tiến hành xác minh.
Nếu đã áp dụng đầy đủ các biện pháp cần thiết nhưng vẫn không xác định được địa chỉ của người đang ở nước ngoài, Tòa án có thể xem xét giải quyết theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.
Tuy nhiên, từng trường hợp cụ thể sẽ được xem xét dựa trên hồ sơ và tài liệu chứng cứ mà đương sự cung cấp.
9. Thủ tục ủy thác tư pháp ra nước ngoài trong vụ án ly hôn
Khi một bên đang cư trú ở nước ngoài, Tòa án Việt Nam thường phải thực hiện thủ tục ủy thác tư pháp để tống đạt giấy tờ tố tụng hoặc thu thập ý kiến của đương sự.
Ủy thác tư pháp được hiểu là việc cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam đề nghị cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài hỗ trợ thực hiện một số hoạt động tố tụng.
Quá trình này thường bao gồm các bước:
- Lập hồ sơ ủy thác tư pháp.
- Gửi hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền.
- Chuyển hồ sơ sang nước ngoài.
- Tống đạt giấy tờ cho đương sự.
- Nhận kết quả phản hồi.
Do phụ thuộc vào cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài nên thời gian thực hiện thủ tục này thường khá dài và có thể kéo dài nhiều tháng.
Đây cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến các vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài thường mất nhiều thời gian hơn các vụ ly hôn thông thường.
10. Chia tài sản khi ly hôn với người đang ở nước ngoài
Việc một bên đang ở nước ngoài không làm mất quyền yêu cầu chia tài sản khi ly hôn.
Nếu hai bên không tự thỏa thuận được, Tòa án sẽ xem xét giải quyết theo quy định của pháp luật.
Khi chia tài sản, Tòa án sẽ cân nhắc nhiều yếu tố như:
- Công sức đóng góp của mỗi bên.
- Hoàn cảnh của vợ và chồng.
- Quyền lợi của con chưa thành niên.
- Nguồn gốc tài sản.
- Lỗi của mỗi bên trong việc làm cho hôn nhân đổ vỡ.
Đối với tài sản đang tồn tại ở nước ngoài, việc giải quyết có thể phức tạp hơn do liên quan đến pháp luật của quốc gia nơi có tài sản.
Trong một số trường hợp, Tòa án Việt Nam có thể tách phần tài sản ở nước ngoài để giải quyết bằng một vụ việc khác theo quy định pháp luật.
11. Quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng
Con chung luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu trong các vụ ly hôn.
Nếu hai bên thỏa thuận được người trực tiếp nuôi con thì Tòa án sẽ xem xét công nhận sự thỏa thuận đó nếu phù hợp với lợi ích của trẻ.
Trường hợp không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng trên cơ sở bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho con.
Các yếu tố thường được xem xét bao gồm:
- Điều kiện kinh tế.
- Điều kiện chăm sóc.
- Môi trường sống.
- Thời gian dành cho con.
- Nguyện vọng của con (nếu đủ tuổi theo quy định).
Người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền thăm nom con và có nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định của pháp luật.
Việc đang cư trú ở nước ngoài không làm chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
12. Thời gian giải quyết ly hôn với người đang ở nước ngoài
Thời gian giải quyết phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như:
- Có xác định được địa chỉ của bị đơn hay không.
- Có phải thực hiện ủy thác tư pháp hay không.
- Có tranh chấp tài sản hay không.
- Có tranh chấp quyền nuôi con hay không.
Đối với các vụ việc thuận tình ly hôn và hồ sơ đầy đủ, thời gian giải quyết thường ngắn hơn.
Ngược lại, các vụ ly hôn đơn phương có yếu tố nước ngoài, đặc biệt là trường hợp phải thực hiện ủy thác tư pháp, có thể kéo dài đáng kể do phải chờ phản hồi từ cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.
Xem thêm tại: Thủ tục nhận con nuôi mới nhất năm 2026: Điều kiện, hồ sơ và quy trình thực hiện
Kết luận
Ly hôn với người đang ở nước ngoài là một thủ tục tương đối phức tạp do liên quan đến yếu tố nước ngoài và nhiều quy định tố tụng đặc thù. Để quá trình giải quyết được thuận lợi, người yêu cầu cần xác định đúng thẩm quyền của Tòa án, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và cung cấp chính xác thông tin về người đang ở nước ngoài.
Trong trường hợp phát sinh vướng mắc về địa chỉ cư trú, quyền nuôi con, chia tài sản hoặc thủ tục ủy thác tư pháp, việc tìm hiểu kỹ quy định pháp luật và chủ động chuẩn bị chứng cứ sẽ giúp bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình giải quyết ly hôn.
Thông tin liên hệ:
Văn phòng Luật sư Châu Đốc – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh📍
Địa chỉ: 92/49/7/20 Nguyễn Thị Chạy, khu phố Chiêu Liêu, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh.
📞 Điện thoại: 0987 7916 32
✉️ Email: luattamduc.law@gmail.com
🌐 Website: luatsugantoi.vn
📘 Facebook: Luật sư Dân sự
🎵 TikTok: @luatsutuvantphcm
📍 Google Maps: Xem bản đồ
🕐 Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7 (8:00 – 17:00)
